Rentowność firmy transportowej 2024: Ile zarobisz na czysto?

W dzisiejszych realiach prowadzenie firmy transportowej w Polsce to wyzwanie, które wymaga nie tylko pasji do logistyki, ale przede wszystkim solidnej wiedzy finansowej. Ten artykuł to praktyczny przewodnik dla przyszłych przedsiębiorców, którzy szukają konkretnych danych o rentowności, przychodach i kosztach od startu po bieżące utrzymanie aby realnie ocenić opłacalność tego biznesu w 2024 roku.

Branża transportowa w Polsce, mimo swojej strategicznej roli w gospodarce, mierzy się obecnie z wieloma wyzwaniami, które bezpośrednio wpływają na jej rentowność. Obserwujemy stały wzrost kosztów operacyjnych od cen paliw, przez opłaty drogowe, po rosnące oczekiwania płacowe kierowców. Do tego dochodzą nowe regulacje, takie jak Pakiet Mobilności czy nadchodzący obowiązkowy KSeF, które wymuszają dodatkowe inwestycje i adaptację procesów. W efekcie, jak pokazują dane, wiele firm działa na granicy opłacalności, a ich strategie często koncentrują się na cięciu kosztów, a nie na dynamicznym rozwoju. To sprawia, że precyzyjna analiza finansowa jest dziś ważniejsza niż kiedykolwiek.

Aby dostarczyć jak najbardziej kompleksowego obrazu, w mojej analizie finansowej uwzględnię różne modele działalności. Przyjrzymy się rentowności zarówno dla małego przedsiębiorcy z jednym busem (do 3.5t), jak i dla firmy posiadającej jeden ciągnik siodłowy (TIR). Nie zabraknie również spojrzenia na potencjał skalowania biznesu, analizując perspektywy dla małej floty składającej się z 3-5 pojazdów. Dzięki temu każdy, kto rozważa wejście w ten sektor, będzie mógł odnieść przedstawione dane do swoich planów.

Kluczowym elementem wpływającym na przychody w transporcie są oczywiście stawki za kilometr. Ich wysokość zależy od wielu czynników, takich jak rodzaj ładunku, trasa, pilność zlecenia, a także aktualna sytuacja rynkowa i siła negocjacyjna. W przypadku transportu ciężkiego (TIR) możemy przyjąć, że średnia stawka oscyluje wokół 4 zł za kilometr. Dla transportu lekkiego (busy do 3.5t) stawki są niższe, zazwyczaj kształtują się na poziomie około 1,50 zł za kilometr, co przekłada się na około 0,35 euro.

Przyjmując średnią stawkę 4 zł/km i miesięczny przebieg na poziomie 10 000 km, jeden ciągnik siodłowy jest w stanie wygenerować przychód brutto rzędu 40 000 zł miesięcznie. To solidna podstawa, ale pamiętajmy, że jest to dopiero początek kalkulacji od tej kwoty odejdą wszystkie koszty operacyjne, o których będę mówił w dalszej części artykułu.

Dla firmy operującej w transporcie lekkim, z jednym busem i średnią stawką 1,50 zł/km, przy miesięcznym przebiegu wynoszącym 15 000 km, przychód brutto kształtuje się na poziomie około 22 500 zł. Jest to kwota znacząco niższa niż w przypadku TIR-a, co od razu pokazuje, jak duża jest różnica w potencjale przychodowym między tymi dwoma segmentami transportu.

Warto również porównać potencjalne zarobki w transporcie krajowym i międzynarodowym. Moje doświadczenie i dostępne dane wskazują, że transport międzynarodowy, mimo większych wymagań logistycznych i regulacyjnych, często oferuje nieco lepsze marże, zwłaszcza w segmencie lekkim. Zysk "na czysto" z jednego busa w transporcie międzynarodowym to często 2500 - 3000 zł miesięcznie, choć zdarzają się przedsiębiorcy deklarujący wyższe kwoty. W transporcie krajowym, przy podobnym obłożeniu, osiągnięcie takich wyników może być trudniejsze ze względu na większą konkurencję i często niższe stawki.

Koszty początkowe ile trzeba zainwestować na start?

Rozpoczęcie działalności w branży transportowej wiąże się ze znacznymi kosztami początkowymi. Szacuje się, że dla firmy z jednym ciągnikiem siodłowym, całkowity koszt startu może wynieść od 60 000 zł do nawet 150 000 zł. Jeśli planujemy od razu wejść z większą flotą, na przykład z trzema ciągnikami, koszty początkowe mogą z łatwością przekroczyć 110 000 zł, a nawet znacznie więcej, w zależności od wyboru pojazdów i zakresu działalności.

• Certyfikat Kompetencji Zawodowych (CKZ): Jest to absolutna podstawa. Koszt egzaminu i wydania certyfikatu to 800 zł. Wiele osób decyduje się na kursy przygotowawcze, które kosztują dodatkowe 2000 - 3000 zł. To inwestycja w wiedzę, która jest niezbędna do zarządzania firmą transportową.
• Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego (licencja krajowa): Aby legalnie prowadzić transport krajowy, potrzebne jest zezwolenie. Jego koszt podstawowy to 1000 zł, a do tego należy doliczyć 100 zł za każdy pojazd, który będzie wykorzystywany w firmie.
• Licencja wspólnotowa (międzynarodowa): Jeśli planujemy transport poza granice Polski, niezbędna jest licencja wspólnotowa. Jej koszt to 4000 zł na 5 lat lub 8000 zł na 10 lat. Dodatkowo, za każdy pojazd wymagany jest wypis z licencji, którego koszt wynosi 440 zł przy licencji na 5 lat.

Niezwykle ważnym wymogiem jest również udokumentowanie odpowiedniego zabezpieczenia finansowego. Na pierwszy pojazd musimy wykazać posiadanie 9000 euro, a na każdy kolejny 5000 euro. Kwotę tę można udokumentować na różne sposoby, na przykład poprzez wyciąg z konta bankowego, gwarancję bankową, ubezpieczenie lub akt własności nieruchomości. Jest to zabezpieczenie mające na celu zapewnienie płynności finansowej firmy i jej zdolności do pokrywania zobowiązań.

Kwestia finansowania pierwszego pojazdu to jeden z największych dylematów. Nowy ciągnik siodłowy to wydatek rzędu 300 000 - 500 000 zł, co dla wielu początkujących przedsiębiorców jest kwotą zaporową. Najpopularniejszą formą finansowania jest leasing, który wymaga opłaty wstępnej, często w wysokości około 50 000 zł. Zaletą leasingu jest mniejsza początkowa inwestycja i możliwość odliczenia rat od podatku. Alternatywą jest kredyt bankowy, który wiąże się z koniecznością spełnienia bardziej rygorystycznych warunków kredytowych, ale pozwala na pełne posiadanie pojazdu od początku. Zakup za gotówkę, choć najmniej obciążający pod kątem odsetek, wymaga dysponowania bardzo dużym kapitałem własnym.

• Roczne ubezpieczenia: Należy pamiętać o pakiecie ubezpieczeń, który obejmuje OC (obowiązkowe), AC (autocasco, chroniące pojazd) oraz OCP (ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej przewoźnika). Przykładowo, roczne AC dla trzech pojazdów może kosztować około 30 000 zł, a OCP to wydatek rzędu 2500 zł rocznie. To znaczące kwoty, które trzeba uwzględnić w budżecie.
• Koszty związane z bazą eksploatacyjną: Firma transportowa musi posiadać odpowiednią bazę, czyli miejsce do parkowania pojazdów, ich serwisowania, a także biuro. Wynajem takiej bazy to koszt od 1000 zł do 5000 zł miesięcznie, w zależności od lokalizacji i standardu.

Koszty bieżące co pochłania miesięczny budżet?

Poza jednorazowymi kosztami początkowymi, kluczowe dla oceny rentowności firmy transportowej są bieżące wydatki. To one w dużej mierze decydują o tym, czy biznes będzie generował zyski, czy też będzie działał na granicy opłacalności. Precyzyjne zarządzanie tymi kosztami to podstawa sukcesu.

Zatrudnienie dobrego kierowcy to dziś jedno z największych wyzwań w branży. Ze względu na niedobór wykwalifikowanych pracowników i rosnące wymagania, średnie miesięczne wynagrodzenie dla kierowcy TIR-a w Polsce wynosi od 7 000 zł do 10 000 zł netto. Do tego dochodzą oczywiście koszty pracodawcy, takie jak składki ZUS, co dodatkowo obciąża budżet firmy. Znalezienie i utrzymanie doświadczonego kierowcy to inwestycja, która jednak jest niezbędna do sprawnego funkcjonowania.

• Rata leasingowa pojazdu: Jeśli zdecydowaliśmy się na leasing, co miesiąc musimy liczyć się z ratą. Dla ciągnika siodłowego może to być od 3 000 zł do 7 000 zł miesięcznie, w zależności od wartości pojazdu, długości umowy i wysokości wpłaty własnej.
• Miesięczne ubezpieczenia: Roczne koszty ubezpieczeń, o których wspominałem wcześniej, należy rozłożyć na dwanaście miesięcy. To stały wydatek, który trzeba uwzględnić w miesięcznym budżecie.
• Koszty księgowości: Profesjonalna obsługa księgowa jest niezbędna, a jej koszt zależy od skali działalności, ale zazwyczaj wynosi kilkaset złotych miesięcznie.
• ZUS: Składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dla właściciela firmy to stały, comiesięczny wydatek, który należy doliczyć do kosztów.
• Systemy GPS: Monitoring pojazdów i tras to standard w branży. Koszt abonamentu za system GPS to zazwyczaj kilkadziesiąt do stu kilkudziesięciu złotych miesięcznie za pojazd.
• Abonamenty giełd transportowych: Dostęp do platform ze zleceniami (np. Trans.eu, TimoCom) jest kluczowy dla pozyskiwania ładunków. Koszt abonamentu to zazwyczaj kilkaset złotych miesięcznie.

Nie ma co ukrywać paliwo to największy pojedynczy koszt w firmie transportowej, stanowiący zazwyczaj 35-45% wszystkich wydatków. Dla jednego TIR-a, który pokonuje 10 000 km miesięcznie, koszt paliwa może wynieść od 15 000 zł do 20 000 zł, w zależności od spalania i aktualnych cen. Utrzymywanie tych kosztów w ryzach wymaga stałego monitorowania zużycia, optymalizacji tras i, w miarę możliwości, negocjowania korzystnych warunków zakupu paliwa.

Kolejnym znaczącym zmiennym wydatkiem są opłaty drogowe, takie jak system e-TOLL w Polsce, a także koszty przejazdów przez tunele czy mosty, szczególnie w transporcie międzynarodowym. Te opłaty mogą "pożerać" sporą część marży, dlatego ich bieżące monitorowanie i planowanie tras z uwzględnieniem ich wysokości jest kluczowe dla rentowności.

W budżecie firmy transportowej zawsze należy przewidzieć środki na serwis, wymianę opon oraz nieprzewidziane awarie. Pojazdy ciężarowe, intensywnie eksploatowane, wymagają regularnych przeglądów i napraw. Koszty te, choć zmienne i trudne do precyzyjnego oszacowania z góry, są istotnym elementem całkowitych wydatków i ich ignorowanie może prowadzić do poważnych problemów finansowych.

Bilans zysków i strat czy to się opłaca?

Przejdźmy do konkretów i podsumujmy, ile realnie można zarobić. Dla firmy z jednym ciągnikiem siodłowym, przy miesięcznym przychodzie brutto na poziomie około 40 000 zł i szacowanych miesięcznych kosztach bieżących (paliwo, kierowca, leasing, ubezpieczenia, ZUS, księgowość itp.) wynoszących około 30 000 zł, potencjalny zysk netto właściciela może kształtować się na poziomie od 10 000 zł do 15 000 zł. Ta wyższa kwota jest realna, jeśli właściciel firmy sam zasiada za kierownicą, oszczędzając na wynagrodzeniu kierowcy.

Analizując rentowność firmy z jednym busem do 3.5t, przy przykładowym przychodzie brutto około 22 500 zł miesięcznie, musimy pamiętać o niższej marży. Jak już wspomniałem, zysk netto z jednego busa w transporcie międzynarodowym to często 2500 - 3000 zł. Czy taki biznes jest opłacalny? Moim zdaniem, dla osoby, która sama prowadzi busa i ma niskie koszty stałe, może to być dobry start. Jednak dla przedsiębiorstwa z zatrudnionymi kierowcami i pełnymi kosztami, osiągnięcie satysfakcjonującej rentowności z jednego busa jest bardzo trudne i wymaga niezwykle precyzyjnego zarządzania każdym kilometrem i ładunkiem.

Skalowanie biznesu to naturalna droga do zwiększenia zysków. Firma posiadająca flotę 3-5 pojazdów, dzięki efektowi skali i lepszemu wykorzystaniu zasobów, może osiągnąć znacznie lepsze wyniki. Roczne przychody takiej firmy mogą przekroczyć 600 000 zł, a zysk netto może sięgnąć nawet 300 000 zł rocznie. Oczywiście, wiąże się to z większymi kosztami początkowymi i bieżącymi, ale potencjał zarobkowy jest nieporównywalnie większy niż w przypadku pojedynczego pojazdu.

Kluczem do zwiększenia marży w transporcie jest bez wątpienia optymalizacja tras i unikanie "pustych kilometrów". Każdy przejechany kilometr bez ładunku generuje koszty, ale nie przynosi przychodu. Efektywne planowanie tras, wykorzystanie zaawansowanych systemów telematycznych oraz aktywne korzystanie z giełd transportowych do znajdowania ładunków powrotnych może znacząco wpłynąć na zwiększenie zysków. To właśnie tutaj tkwi duży potencjał do poprawy rentowności.

W długoterminowej perspektywie, budowanie trwałych relacji ze zleceniodawcami i umiejętne negocjowanie stawek to podstawa stabilności i sukcesu. Firmy, które mają stałych klientów i wypracowane, korzystne stawki, są mniej narażone na wahania rynkowe i presję cenową. Dobre relacje biznesowe pozwalają na zabezpieczenie stabilnych zleceń, co przekłada się na przewidywalne przychody i większą pewność finansową.

Przeczytaj również: Biznes po upadłości konsumenckiej: Kiedy i jak bezpiecznie zacząć?

Wyzwania i perspektywy na lata 2025-2026

• Pakiet Mobilności: Od 1 lipca 2026 roku Pakiet Mobilności zostanie rozszerzony na transport lekki (do 3.5t). Oznacza to obowiązek posiadania tachografów, powrotów pojazdów do bazy, a także nowe zasady wynagradzania kierowców. To znacząco zwiększy koszty operacyjne dla firm z busami i wymusi na nich gruntowną reorganizację.
• Obowiązkowy KSeF: Od lutego lub kwietnia 2026 roku wchodzi obowiązkowy Krajowy System e-Faktur (KSeF). Będzie to wymagało dostosowania systemów księgowych i procesów wystawiania faktur, co dla wielu firm będzie oznaczało dodatkowe koszty i konieczność przeszkolenia personelu.
• Rosnące koszty pracy: Wzrost minimalnego wynagrodzenia (od stycznia 2026 roku) oraz utrzymujący się niedobór kierowców będą nadal wywierać presję na wzrost kosztów pracy. Firmy będą musiały liczyć się z koniecznością oferowania coraz wyższych pensji, aby przyciągnąć i utrzymać wykwalifikowanych pracowników.
• Niedobór kierowców: To problem strukturalny, który będzie się pogłębiał. Prognozy wskazują, że do 2029 roku 17% obecnych kierowców w UE przejdzie na emeryturę. To oznacza, że presja płacowa i trudności w rekrutacji będą utrzymywać się na wysokim poziomie.